Sorbus aucuparia L.

Jarząb pospolity (jarzębina)

3

10-15 m

5-10 m

V

Rodzina: Rosaceae - różowate

Grupa: LIŚCIASTE

Opis:
Drzewo dorastające do wysokości 15 m, zwykle jednak niższe. Młode pędy szaro owłosione, starsze nagie. Kora gładka, nawet na starszych gałęziach, brązowozielona.
Liście pierzaste, długości 15-25 cm, złożone z 9-19 listków. Listki długości 5-7 cm, siedzące lub na bardzo krótkich ogonkach, jajowatolancetowate. Brzeg ostro piłkowany, u nasady całobrzegi. Jesienią liście przebarwiają się na czerwono.
Kwiaty białe, o duszącym i raczej nieprzyjemnym zapachu. Zebrane w duże, płaskie baldachogrona średnicy do 15 cm. Kwitnie obficie od połowy maja. Kwiaty miododajne.
Owoce kuliste, niezbyt duże, średnicy 5-8 mm pomarańczowe, ale też szkarłatnoczerwone. Wybarwiają się już w połowie lipca, ale pełnię dojrzałości osiągają we wrześniu. Na drzewie utrzymują się do połowy października. Owoce jarzębiny zawierają bardzo dużo witaminy C, mają smak słodko kwaśny jednak z dużą zawartością goryczki. Do celów przetwórczych znacznie lepsze są odmiany owocowe jarzębiny. Owoce są bardzo chętnie zjadane przez ptaki.
Gatunek naturalnie występuje w całej Europie, a na wschodzie aż po Syberię.
Całkowicie mrozoodporny (strefa 3).
Ma małe wymagania glebowe i rośnie niemal w każdych warunkach. Dość odporny na suszę i warunki miejskie. Dobrze rośnie zarówno na słońcu, jak i cieniu, wtedy jednak gorzej kwitnie i owocuje.
Sadzony w parkach ogrodach, zieleni osiedlowej. Dobre drzewo przyuliczne. Stosowany w zadrzewieniach krajobrazowych i przydrożnych.
Jest jednym z najbardziej znanych drzew. Jej owoce dawniej, ale i obecnie służą do wyrobu krótkowiecznych korali. O jarzębinie napisano wiele piosenek. Według wierzeń ludowych wczesne zrzucanie owoców wróżyło zbliżającą się wojnę lub epidemię. Wierzono, że owoce studzą nadmierną pobudliwość płciową i w tym celu nad łóżkiem kawalera czy tez panny wieszano gałązki jarzębiny.
Jest rośliną szeroko wykorzystywaną w medycynie naturalnej. Wyciągi z owoców stosuje się na kaszel i chrypę. Używa się do regulacji pracy serca. Owoce służą także jako lek na biegunki, w chorobach wątroby i płuc.
Drewno jarzębiny twarde i elastyczne o ładnym układzie słojów dawniej stosowane było do wyrobu lasek, fletów fujarek i klepek do beczek.