Fagus sylvatica L.

Buk pospolity

5a

20-30 m

15-20 m

wiosna

Rodzina: Fagaceae - bukowate

Grupa: LIŚCIASTE

Opis:
Wyniosłe, majestatyczne drzewo leśne - stare buki mają 30 m wysokości i więcej. Z daleka rzuca się w oczy zupełnie gładki, popielaty pień i szeroka korona (o ile drzewo rośnie swobodnie i ma dużo miejsca), której średnica może osiągnąć do 20 m.
Liście są dość sztywne, jakby skórzaste, lekko błyszczące, eliptyczne lub jajowate, na wiosnę rozwijają się późno, są jasnozielone; jesienią przybierają barwy pastelowe - są czerwonawobrązowe i pomarańczowożółte, często pozostają suche na gałęziach aż do wiosny.
Kwiaty drobne, bez znaczenia ozdobnego, rozwijają się w końcu kwietnia lub na początku maja.
Owoce to cztery zdrewniałe okrywy, osłaniające duże, trójgraniaste orzeszki („bukiew”), są pokryte drobnymi, zwykle szydlastymi wyrostkami.
Gatunek naturalnie występuje w zachodniej, środkowej i południowej Europie, a także na Kaukazie. W Polsce rośnie na południu i zachodzie kraju.
Odporny na mróz (strefa 5a).
Sadzony na północnym wschodzie może przemarzać. Od późnych przymrozków przemarzać mogą młode liście i pędy.
Wymaga głębokich, żyznych, nieprzesychających gleb, ze stabilnym, niskim poziomem wody i łagodnego, „morskiego” klimatu, nie znosi zaś suszy. Wymaga stanowisk słonecznych lub półcienistych.
Zastosowania buka pospolitego są różnorodne - od alei, w tym przydrożnych, znanych na przykład z Pomorza, po parki i ogrody. Buki dają głęboki cień i, w przeciwieństwie na przykład do wiązów czy platanów, można je sadzić w parkach, blisko ścieżek, bo konary nie są kruche, wytrzymują uderzenia wiatru. Buk nie lubi „głębokiego” cięcia, ale bardzo dobrze znosi strzyżenie cieńszych gałązek (nie wiosną!), co można wykorzystać do zakładania geometrycznych w formie żywopłotów i szpalerów. Jedno z najważniejszych krajowych drzew leśnych, tworzy z innymi drzewami lasy - buczyny. Niezwykle ważne drzewo nie tylko w swych ogrodowych i parkowych rolach, ale szerzej - w życiu codziennym, zwłaszcza dawniej: dawało i daje wyśmienity opał i węgiel drzewny, jego drewno było cenione przez bednarzy, tokarzy, stolarzy (słynne gięte meble Thoneta!), a ulistnione gałęzie, ścinane z ogławianych drzew dawały dawniej w górskich okolicach Europy paszę dla zwierząt gospodarskich - „liściarkę”. Ogrodnicy od setek lat cenią bardzo żyzny kompost z bukowych liści.